• Erik de Bruin

'Cultuur brengt cultuur voort'

GORINCHEM ,,De Nieuwe Doelen bestaat niet meer, we gaan met iets nieuws beginnen aan de Haarstraat 64: De Vijf Zinnen, het huis van de stad," aldus Ferdinand Biesheuvel van de net gestarte Stichting Theater Gorinchem. ,,Het moet een bruisende culturele ontmoetings- en broedplaats worden. Midden in de stad. Waar je altijd kunt binnenstappen en waar altijd iets is te doen."

door Erik de Bruin

Biesheuvel, de directeur van 't Pand, deed zijn verhaal op 1 december op een manier zoals alleen een theatermaker dat kan. ,,Ons verhaal", corrigeert hij meteen. ,,Voorafgaand aan het politieke debat over De Nieuwe Doelen wilden we laten zien wat we ervan willen en kunnen maken. Onze visie etaleren. Dat hebben we met veel enthousiasme gedaan. We geloven in het voortbestaan, anders waren we er natuurlijk niet aan begonnen. Dit gebouw heeft het in zich om het huis van de stad te worden." Hij noemt bewust de naam niet. ,,De Vijf Zinnen, zo heet het nu. De Nieuwe Doelen moeten we vergeten. Dat heeft inmiddels zo'n negatieve klank. Jarenlang werd er alleen maar over afbouwen gesproken, wij gaan juist opbouwen. Met iets nieuws beginnen, zoals ik al zei."

 

'Hart voor de stad'

Hij is één van de zes musketiers die, na eerst een werkgroep te hebben gevormd, heeft plaatsgenomen in het bestuur. Vier van hen weiden op verzoek van de krant uit over de visie. ,,We zijn bij elkaar gebracht door de wethouder (Eva Dansen, red.)", steekt voorzitter René Meulmeester van wal. ,,Zij zocht mensen met kennis van zaken op het gebied van cultuur en die daar ook een hart voor hebben." ,,Of een hart voor Gorinchem", haakt Jisk Veenstra in. ,,We hebben gemeen dat we dit gebouw of in elk geval de functie ervan niet verloren willen laten gaan." De discussie in de gemeenteraad spitst zich momenteel toe op de locatie. ,,Daar houden wij ons verre van", reageert Meulmeester. ,,Onze taak is om met beperkte middelen een cultuurhuis op- en uit te bouwen. Of dat nu hier is of op een andere plek (de wethouder droomt van Bastion II), maakt voor ons in principe niet uit." Zijn overbuurman denkt daar anders over. ,,Voor mij gaat het echt om dit paleisje", stelt Biesheuvel. ,,Om het gebouw en om de zaal. Ga zo maar eens op het podium staan en kijk dan de zaal in. Dat heeft iets magisch. Zelfs als het leeg is. Youp van 't Hek zei ooit: Je kunt in Gorinchem vanaf het toneel de mensen op het balkon de hand schudden. Grootheden als Toon Hermans en Ramses Shaffy hebben hier opgetreden en mij, toen ik nog jong was, begeesterd. Met zo'n klinische vastgoeddiscussie die ontspon in de raadszaal heb ik niets. Koester wat je hebt. Je hebt al goud in handen, alleen dien je daar een andere betekenis aan te geven."

 

'Reuring in de tent'

Dat is het hele eiereten. De schouwburg zal noodgedwongen een transformatie moeten ondergaan. ,,Alleen een theater is bij lange na niet genoeg", stelt Meulmeester. ,,Ons geringe budget - we krijgen van de gemeente tien procent van wat het theaterbestuur vroeger aan subsidies ontving - noopt tot creatieve oplossingen. Negentig procent zullen we er zelf bij moeten verzinnen." Veenstra: ,,Dat kan op heel veel manieren. Morgen (het interview vond op vrijdag plaats, red.) is er een groot dancefeest. De DJ's draaien op het podium en in de foyer en daar kan ook worden gedanst. Letterlijk past het. Of dat in figuurlijke zin ook zo is, gaan we bekijken. Misschien moet je niet alles willen, maar onze boodschap is op dit moment dat het theater open is en dat we openstaan voor alle ideeën." Dat eerste is zeer wezenlijk. ,,Veel mensen denken dat het gebouw leeg staat", zegt Tom Breedveld, de penningmeester van de stichting. ,,Daar moeten we doorheen breken. Reuring in de tent brengen, daar is het ons in de eerste plaats om te doen. Koren en verenigingen verleiden om hier te gaan repeteren en optreden." ,,Om bardiensten te draaien, ook tijdens andere uitvoeringen. Daarvoor krijgen ze vrijwilligerspunten waarmee ze voor hun eigen voorstelling gratis gebruik kunnen maken van de theaterapparatuur", aldus Veenstra, die binnen het bestuur verantwoordelijk is voor het vrijwilligersbeleid en daarvoor onder andere contact zoekt met het plaatselijke vrijwilligerssteunpunt en Avres, de vroegere sociale dienst. In het toekomstplaatje dat Biesheuvel schetste, komt Syndion, dat dienstverlening en ondersteuning biedt aan mensen met een beperking, naar voren. Hij sprak ook over een aanbouw in de vorm van een serre (aan de kant van de Varkenmarkt) dat als theatercafé gaat fungeren, over een huisorkest, Open Podium, Singer-Songwriter-Café, kunstexposities, jazzconcerten en een Folk Festival. ,,Realistisch? Jazeker. Cultuur brengt cultuur voort, zei ik aan het eind. We moeten ervoor zorgen dat zaken in beweging komen. Dat mensen en organisaties in de gaten krijgen dat we met iets nieuws zijn begonnen en dat iedereen aan boord kan stappen. Graag zelfs" ,,Dat als je hier als nieuwsgierige bezoeker binnenloopt er altijd iets is te doen", vult Meulmeester aan. ,,Altijd leven in de brouwerij, reuring. Soms zullen dat commerciële activiteiten zijn, maar die hebben zeker niet de overhand. We bieden een podium voor culturele en maatschappelijke activiteiten. Een breed podium dat een breed publiek trekt."

 

'Geen dorpshuis'

Biesheuvel: ,,Breder dan het publiek dat De Nieuwe Doelen bezocht. Een schouwburg is het niet meer en zal het ook niet meer worden. Die afslag heeft de gemeente genomen. Dat is het verleden. Daar moet een punt achter, anders kom je niet verder. Het is helaas niet anders. Waar we verder mee willen, is een cultuurhuis. Noem het alsjeblieft ook zo, zou ik de politiek willen adviseren. Of huis van de stad. Geen dorpshuis, wat regelmatig te horen is. Een beetje eerbied is op z'n plaats voor een gebouw dat dankzij alle bezuinigingsperikelen in de afgelopen jaren haar glans heeft verloren, maar nog veel te bieden heeft en ook in de toekomst aantrekkingskracht zal uitoefenen op cabaretiers en kleinkunstenaars. Gorinchem wordt ervaren als een fantastische try out-plek. Ik weet daar als theaterman alles van. Het publiek is kritisch doch begaan. Het culturele klimaat waarin Gorcumers opgroeien moeten we behouden."