• Gorcums Museum

Gorcum als middelpunt van de wereld

GORINCHEM Papier, een alledaags materiaal, is voor kunstenaars een grondstof met haast onbegrensde mogelijkheden. Het Gorcums Museum toont daar voorbeelden van in de expositie 'Papier in de Hoofdrol, Nederlandse papierkunst van NU', met werk van meer dan 25 kunstenaars, van ingetogen tot extravert. Het museum vroeg ook Gorcumers naar hun passie voor papier. De resultaten daarvan zijn te zien in het museum en wekelijks te lezen in De Stad Gorinchem. Deze week het verhaal van Bastiaan en Meta Lemmen over een getekende landkaart uit 1940.

Bij Meta Lemmen thuis hangt een fraai ingelijste, met de hand getekende landkaart van onze regio met Gorcum als middelpunt. Daarop staan alle steden, dorpen en rivieren in een omtrek van ongeveer 50 kilometer. Meta vond de door haar vader getekende kaart vijf jaar geleden toen ze haar ouders hielp bij hun verhuizing naar een appartement.

Voor haar staat de kaart symbool voor haar jeugd en de vele fietstochten die het gezin maakte in de omgeving van Gorinchem. Haar vader reed voorop en bepaalde de route. In de huidige tijd van TomTom en GPS symboliseert de kaart ook het verdwijnen van papieren landkaarten. Daarmee gaat in haar beleving ook een stukje avontuur en verrassing verloren.

Waarom teken je een landkaart en hoe kom je aan een dergelijk groot stuk papier, vroeg ze zich af? Vragen die worden beantwoord door haar vader. Bastiaan Lemmen vierde recent zijn 92e verjaardag en vertelt met veel verve de geschiedenis van de landkaart die hij tekende in 1940 toen hij tiener was. ,,Toen ik 17 jaar was wilde ik gaan fotograferen en kocht met geleend geld een fototoestel van een buurman. Mijn plan was om foto's te maken van alle dorpen in de omgeving, te beginnen bij het dichtstbijzijnde en daarna steeds verder. Zolang het maar met de fiets bereikbaar was! Het moest een echte verzameling worden. Ik tekende de kaart om vanuit Gorinchem één voor één de dorpen die ik ging fotograferen in te tekenen."

Maar van foto's maken kwam door het uitbreken van de oorlog niets meer terecht. Desondanks is de kaart afgemaakt. Als ondergrond gebruikte Lemmen de achterkant van een oude bouwtekening van zijn vader. Als voorbeeld diende de bekende Kingatlas, uitgegeven door pepermuntfabrikant Tonnema uit Sneek. 'Alleen is die erg klein. Ik wilde een grote landkaart en heb er zelfs een stukje Noordzee bij getekend'. Later werkte Bastiaan jaren als tekenaar-constructeur bij De Vries Robbé en deed daar heel veel tekenwerk. Het maken van landkaarten is er niet meer van gekomen.

Wie belangstelling heeft voor papier mag de voordracht niet missen die op zondag 12 juli - tijdens de Culturele Route - in het museum gehouden wordt over NewspaperWood. Dit bedrijf verwerkt krantenpapier tot hout, waarvan dan weer objecten zoals kastjes en tafels worden vervaardigd. De omgekeerde wereld dus! Voorbeelden daarvan zijn in de tentoonstelling te zien. Aanvang voordracht om 14.00 uur; toegang gratis, ook voor de expositie.