• Gemeente Gorinchem

'Het is wel mooi zo'

Jos Huibers spreekt Govert Veldhuijzen

GORINCHEM 'Wie wordt de nieuwe burgemeester van Gorinchem?' Deze vraag legt de gemeenteraad van Gorinchem voor aan de inwoners. Door het invullen van een vragenlijst kan eenieder bijdragen aan het profiel van de nieuwe burgemeester. Wordt het een burgervader of een manager. Een natuurlijk leider of een geïnteresseerde volger, een man of een vrouw? Dit is de opmaat naar een procedure die moet leiden tot de benoeming van een nieuwe burgemeester op 6 juli 2017. Op die datum sluit burgemeester Govert Veldhuijzen een interim-periode van twee jaar en drie weken af.

,,Ik ben in ieder geval geen kandidaat", steekt hij direct van wal. Er is maar weinig tijd, over een uur wordt hij verwacht door een jubilerend echtpaar en de ook aanwezige woordvoerder bewaakt de tijd. ,,Wij, mijn vrouw en ik, willen niet weg uit Dordrecht. En een burgemeester van Gorinchem moet in de stad wonen. Bovendien zou de gebruikelijke termijn van zes jaar voorbij mijn pensioengerechtigde leeftijd gaan."

In Dordrecht is hij geboren en getogen en hier zette hij, na zijn studie geschiedenis, zijn eerste schreden in de politiek. In 1986 werd hij raadslid namens het CDA. Daarvoor was hij secretaris van de jongerenafdeling van de CHU/CDA en plaatsvervangend secretaris van de Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG). In 1994 werd hij wethouder in Dordrecht, wat hij gedurende drie termijnen bleef. Vervolgens was hij tussen 2007 en 2015 drie keer tussentijds gedeputeerde bij de Provincie Zuid-Holland. ,,Een politieke loopbaan plan je niet. Er komen mogelijkheden op je weg. Het is ook een geluksfactor: komen een vacature en een persoon op het juiste moment bij elkaar."

,,Voor mij deden zich steeds op een goed moment nieuwe kansen voor. Toen ik na twaalf jaar wethouderschap besloot te stoppen - het was wel mooi zo - werd ik gebeld met de vraag of ik ervoor voelde een gedeputeerde langdurig te vervangen. Dit herhaalde zich in 2009 met een andere portefeuille en ten derden male in 2012 toen ik Liesbeth Spies opvolgde, die gevraagd was als minister van Binnenlandse Zaken in het eerste kabinet Rutte. Ik was gedeputeerde tot 2015 en toen vond ik het wel mooi geweest. Twee dagen voor mijn afscheid ontstond plots de burgemeestersvacature in Gorinchem, omdat Anton Barske tussentijds vertrok. Binnen 14 dagen werd ik voorgedragen en op 15 juni ben ik gestart voor een interim-periode van een jaar. Dat is uiteindelijk wat langer geworden. Met veel genoegen hoor."

Hij spreekt met het onnadrukkelijk gezag van een staatsman, gepokt en gemazeld in politiek en openbaar bestuur, in de grote kamer, waarin een museale burgemeesterszetel en een pas verworven olieverfschilderij aan een rijk verleden appelleren. Over de hedendaagse politiek, waarin ,,feiten er niet meer toe lijken te doen."

,,De gevestigde politiek laat zich intimideren door de omstandigheden. Als een voornemen een groep niet bevalt, dan is dat reden het plan te laten vallen en nog beter te gaan luisteren. Hier worden de mensen onzeker van. Mensen verwachten van de politiek een mate van zekerheid en geborgenheid. Het wereldwijde neoliberale, globaliserende beleid gaat ten koste van zekerheid en geborgenheid. Over een vast contract, over wat er van het pensioen overblijft. En daar maken politieke opportunisten gebruik van om aan de macht te komen. Er is een toenemende tendens het volk te horen, ook over zaken, die erg ingewikkeld zijn. Die tendens is een gevaar voor de democratie, waarin vertegenwoordigers van partijen vier jaar het vertrouwen krijgen, lezen, zich verdiepen en verstand van zaken krijgen. Daarom ben ik geen voorstander van referenda over specialistische zaken als een internationaal multilateraal verdrag en ook niet van een gekozen burgemeester. Een burgemeester moet tussen de partijen staan en geen onderdeel uitmaken van het politieke systeem. Terwijl het vertrouwen in de politiek daalt, is het vertrouwen in gezagsdragers, zoals rechters en burgemeesters, nog steeds groot. En dat is juist omdat zij geen direct politiek belang hebben."

Gebeurt in Gorinchem niet hetzelfde, vraag ik hem, de tendens het volk te horen over de visie van de stad (GO2032), de inrichting van de Tolsteeg, het profiel van de burgemeester, in de wetenschap, dat je nooit iedereen tevreden kunt stellen en dus na verwachtingen ook onvrede kweekt? Dit beeld wil hij onmiddellijk ,,nuanceren".

,,Dat is niet nieuw. Het streven naar participatie van de burger was in de jaren 80 al buitengewoon actueel. Alleen was dat een tijd van ideologisch gedreven politiek. Ten tijde van de paarse kabinetten vervlakte de ideologie, omdat partijen tegenstellingen onder de tafel moffelden. Er ontstond een technocratische manier van besturen, waarin ideologische verschillen tussen partijen gaandeweg teloorgingen. Vervolgens verloren partijen erg veel leden en kwamen er nog nauwelijks mensen naar partijpolitieke bijeenkomsten. De consequentie is, dat de raadsleden van nu niet meer gevoed worden door leden van de partij, waar zij deel van uitmaken, tijdens de ledenvergaderingen. Daarom blijven gemeenteraadsleden ook allemaal gewoon in de Raad als ze de partij verlaten, of eruit gezet worden. Er gaan zelfs stemmen op om de gemeenteraad helemaal af te schaffen. Een slecht idee. Als geschiedkundige weet ik, dat als macht niet gecontroleerd wordt, corruptie ontstaat. En ook, dat er alleen geregeerd kan worden door en met gekozenen. dat is de kern van democratie." En na de nuancering: ,,Door de mensen te horen, haal je een richting op. Je doet het niet alleen als gemeentebestuur. Hiermee creëer je draagvlak voor toekomstig beleid."

De aanstaande burgemeester wacht een mooie baan. ,,Gorinchem is een mooie stad, waarin ik heel veel enthousiaste en trotse mensen ontmoet, die er iets van willen maken. Dit geldt zeker ook het bedrijfsleven, dat ongebruikelijk sterk betrokken is op de stad. En als je bestand bent tegen de openbaarheid is het openbaar bestuur het mooiste dat er is. Een burgemeester heeft een heerlijk afwisselende, fantastische baan. En wat je doet, dat doet ertoe."

Hij grist de ambtsketen uit een bureaula en haast zich naar het bruidspaar. Hij wil niet te laat komen.